Czujniki indukcyjne, pojemnościowe i optyczne – jak dobrać do aplikacji
Czujnik zbliżeniowy to najprostszy element automatyki: daje sygnał, gdy w jego pobliżu pojawi się obiekt. W praktyce dobór nie jest jednak trywialny – źle dobrany czujnik będzie gubił detale albo zgłaszał obiekty, których nie ma.
Czujniki indukcyjne
Wykrywają wyłącznie metale. Mają krótki zasięg – zwykle od ułamka milimetra do kilkudziesięciu milimetrów – ale są odporne na kurz, olej i wilgoć. Dlatego są wszędzie: na krańcach siłowników, przy kołach zębatych, w maszynach CNC.
Na co uważać:
- Rodzaj metalu. Katalogowy zasięg podaje się dla stali. Dla aluminium czy mosiądzu realny zasięg jest wyraźnie mniejszy – producenci podają współczynniki redukcji.
- Montaż zabudowany czy niezabudowany. Czujnik do montażu zlicowanego można wpuścić w metal, ale ma mniejszy zasięg. Niezabudowany sięga dalej, ale potrzebuje wolnej przestrzeni wokół czoła.
Czujniki pojemnościowe
Reagują na zmianę pojemności elektrycznej, więc wykrywają także tworzywa, drewno, papier, ciecze i granulaty. Często służą do kontroli poziomu – również przez ściankę zbiornika z tworzywa.
Mają regulację czułości i to jest jednocześnie zaleta i wada: trzeba je ustawić w konkretnej aplikacji, a zmiana wilgotności czy zabrudzenie potrafi rozstroić detekcję.
Czujniki optyczne (fotoelektryczne)
Mają największy zasięg i występują w trzech podstawowych odmianach:
- Bariera (nadajnik + odbiornik) – najpewniejsza, największy zasięg, ale wymaga dwóch elementów i okablowania po obu stronach.
- Refleksyjne z odbłyśnikiem – nadajnik i odbiornik w jednej obudowie, światło odbija się od lusterka. Do błyszczących obiektów stosuje się wersje z filtrem polaryzacyjnym.
- Odbiciowe (dyfuzyjne) – światło odbija się od samego obiektu. Najprostsze w montażu, ale czułe na kolor i powierzchnię obiektu. Wersje z tłumieniem tła ignorują to, co znajduje się dalej niż ustawiona odległość.
Wyjście: PNP czy NPN, NO czy NC
W Europie standardem jest wyjście PNP (czujnik podaje „plus” na wejście sterownika). Wybór między stykiem normalnie otwartym (NO) a zamkniętym (NC) zależy od logiki – przy funkcjach związanych z bezpieczeństwem częściej stosuje się NC, bo przerwanie przewodu daje taki sam sygnał jak zadziałanie.
IO-Link
Coraz więcej czujników ma interfejs IO‑Link. Poza sygnałem przełączającym przekazuje on parametry i diagnostykę, np. poziom zabrudzenia soczewki. Pozwala też zdalnie zmienić ustawienia i szybko wymienić czujnik bez ręcznej kalibracji.
Zdjęcie: Homa Appliances / Unsplash
Automatyk z zamiłowania. Buduje domową instalację smart home i opisuje, co działa.